SAMEN WERKEN AAN EEN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED

Sinds 2018 slaan gemeente Zundert, provincie Noord-Brabant, Waterschap Brabantse Delta en de dorpsraden van Achtmaal, Wernhout en Klein Zundert de handen ineen voor een toekomstbestendig buitengebied en de aanpak van agrarische leegstand.

Met de pilot willen de initiatiefnemers de gemeenschap in beweging brengen en in gezamenlijkheid kansen en knelpunten aanpakken. Een tweede doel is om een nieuw perspectief op het buitengebied te ontwikkelen en bouwstenen te formuleren voor toekomstig beleid zoals de omgevingsvisie om een vitaal buitengebied te krijgen, hebben en houden. Ook is de pilot bedoeld om in een lerende aanpak te ontdekken hoe nieuwe manieren van samenwerking tussen bewoners, ondernemers, organisaties en overheden vorm kunnen krijgen.

De eerste fase is ondertussen afgerond en stond vooral in het teken van voorbereiden op de uitvoerende fase. Inmiddels zijn we actief aan de slag met casussen in zeven deelgebieden van de gemeente Zundert.

Foto banner: overheidvannu.nl

Organiseren van het leren

De opgaven in het buitengebied, vragen om een vernieuwende aanpak. Een aanpak in de geest van de naderende Omgevingswet (2022) waarin de overheid faciliteert en samen optrekt met de gemeenschap. Om te leren hoe dat samenspel tussen overheid en samenleving slim en goed georganiseerd kan worden, kiezen stakeholders in de pilot voor een lerende aanpak.

Zet draagt in deze tweede fase van de pilot bij aan het organiseren en vormgeven van dat leren. We baseren ons op een sturingsfilosofie genaamd ‘Experimenteel Bestuur’ (Suzanne Potjer, Urban Futures Studio, Universiteit van Utrecht 2019). Die filosofie stelt dat experimenteren en leren moet plaatsvinden op drie niveaus: lokaal, horizontaal en verticaal. Het lokale leren geven we vorm in drie van de zeven deelgebieden. Wij coachen participanten op hun rol, adviseren over inzet van werkvormen en reiken tools en instrumenten voor (digitale) bijeenkomsten aan.

Het horizontaal leren maken we mogelijk door uitwisseling en intervisie tussen de verschillende gebiedscasussen te organiseren. Wij faciliteren de dialoog in de regiegroep waar de gebiedsregisseurs en -adviseurs leren van elkaar en borgen lessen in bruikbare output.

Tot slot is er het verticaal leren, ofwel het verbinden van experimenten aan de institutionele wereld. Eén van de belangrijke ambities in de pilot is het optreden als één overheid. Daarom organiseren we leerbijeenkomsten voor ambtenaren van de betrokken overheidsorganisaties om onderlinge samenwerking te verbeteren en bestendigen. Reflecteren op de geleerde lessen is hierbij een standaard onderdeel. Wij ronden deze fase af met een publicatie over inzichten en lessen uit de pilot waarin we vastleggen wat werkt, wat niet werkt en waarom.

De rol van ZET

Procesbegeleiding

Zet organiseert kennisdeling en intervisiebijeenkomsten met participanten in de pilot. Wij experimenteren met verschillende vormen van kennisuitwisseling en de inzet van digitale mogelijkheden. Wij reiken tools, instrumenten en gesprekstechnieken aan voor gebiedsbijeenkomsten.

Strategisch advies

Wij adviseerden in het plan van uitvoering te kiezen voor een praktijkgerichte, lerende aanpak en om het leren van dit samenspel op drie niveaus te organiseren.

Social Design

Wij zetten expertise van onze social designers in op het ontwerp van de leerprocessen en methodieken om het leren op een aantrekkelijke, innovatieve manier ondersteunend te laten zijn aan de uitvoering van de pilot.

Sociaal resultaat

In de pilot Vitaal Buitengebied experimenteren partijen aan de hand van concrete casussen van leegstand met oplossingsrichtingen. Na elke stap is er reflectie, op weg naar het gezamenlijk doel. Waar staan we nu? Wat hebben we in de voorbije fase geleerd? En wat betekent dat voor de volgende stap?

Door op dergelijke knelpunten te reflecteren en daarvan te leren, komen alle betrokken partijen dichter bij elkaar én samen tot breed gedragen oplossingen waarbij de gebiedsopgave altijd centraal staat. Dit geeft gelijk handvaten voor het werken binnen de naderende Omgevingswet (2022) waarin de overheid faciliteert en samen optrekt met de gemeenschap. Samen leren we hoe dat samenspel tussen overheid en samenleving slim en goed georganiseerd kan worden.

Gerelateerd