EXPERIMENTEREN MET HET NIEUWE SAMENSPEL TUSSEN INWONERS EN OVERHEID

Fusiegemeente Altena greep de gemeentelijke herindeling aan om de visie op de nieuwe gemeente samen met inwoners vorm te geven en concrete projecten tot uitvoering te brengen. Met ruimte voor oplossingen van onderop en co-creatie als vertrekpunt, vanuit de overtuiging dat je met een brede maatschappelijke inzet uiteindelijk méér bereikt.

LEREN MET EN VAN ELKAAR

In en met de concrete projecten zijn praktijkervaringen opgedaan. Om structureel te leren van die experimenten, hebben we vanaf begin 2018 met regelmaat gezamenlijke leermomenten met de betrokken ambtenaren georganiseerd. Door individuele ervaringen te delen en daar vanuit een helicopterview samen op in te zoomen, leer je van elkaar en ontdek je als team wat werkt en wat niet. Op gezette tijden organiseerden we ook een overleg met de werkgroep visie bestaande uit vertegenwoordigers van raad, bestuur en directie. Om voortgang en opbrengsten van de projecten te bespreken, maar ook om samen te reflecteren op de vorderingen ten opzichte van het hogere (leer)doel en hún rol in de responsieve werkwijze. Zo waren ambtenaren, politiek en bestuur samen onderdeel van het leerproces.

Logo gemeente Altena
Provincie Noord-Brabant

De rol van ZET

PROCESBEGELEIDING

Een overheid die fungeert als mogelijkmaker en participeert in initiatieven vanuit de samenleving, vraagt om een responsieve, wendbare overheid. Zet is gevraagd om het proces van ‘leren door experimenteren’ mee vorm te geven en te begeleiden.

Ontwikkelen aanpak

Zet ontwikkelde een aanpak waarbij het leren in cycli plaatsvond. Voor een goed leerrendement is het van doorslaggevend belang dat je elke leercyclus consequent afmaakt. Vast onderdeel van elk collectief leermoment was dan ook een ‘after action review’ aan de hand van de belangrijkste leervragen. Het grondig en consequent afmaken van de leercycli vraagt veel teamdiscipline. Daar komt bij dat het voor direct betrokkenen vaak lastig is om de nodige afstand te nemen en elkaar aan te spreken. Het inschakelen van een onafhankelijke procesbegeleider zorgt ervoor dat iedereen vrij en gelijkwaardig kan meepraten en meedoen in het leerproces. In Altena vervulde Zet die rol door de collectieve leersessies te begeleiden en de betrokken ambtenaren waar nodig te coachen in hun interactie met initiatieven. Zet was ook een kritisch klankbord voor alle geledingen. Samen hebben we flinke stappen gemaakt.

Reisverslag

Zet schreef samen met de gemeente Altena, betrokken inwoners en de provincie een reisverslag. We nemen je mee langs de reis die we aflegden, delen we onze inzichten en geleerde lessen. Daarnaast in de publicatie een meer theoretisch kader, waarbij de responsieve overheid centraal staat. We ontwikkelden een kompas hiervoor, waarbij iedere windrichting een facet weergeeft van het nieuwe samenspel tussen inwoners en overheid. In de kern van het kompas ‘leren door experimenteren’, omdat we merkten dat deze insteek essentieel is als je tot nieuwe vormen van samenwerking wil komen tussen inwoners en overheid.

cover boek reisverslag

Naar het reisverslag

Sociaal resultaat

De uitdaging voor de gemeente Altena is nu om te kijken hoe je responsief werken nog verder kunt brengen zodat het een onderdeel wordt van het organisatie-DNA. Dat is de volgende stap. De icoonprojecten worden deels voortgezet, deels afgerond. De projecten die ook een maatschappelijke opgave zijn, continueren ze in het nieuwe jaar door gezamenlijk te blijven optrekken met de initiatiefnemers. Zet is ook bij het vervolgtraject betrokken.