De Verkadefabriek

De Verkadefabriek in Den Bosch was op 8 oktober het decor van de conferentie ‘All Inclusive’, over toegankelijke vrijetijdsbesteding. Zo’n honderd ondernemers, gemeenteambtenaren en andere stakeholders bogen zich over de vraag hoe Nederland gastvrij kan zijn voor iedereen, met of zonder beperking.

Zet bestuurder Ginette Veensma verklaart in haar openingswoord de keuze van het thema vrijetijdsbesteding. ‘Eerder dit jaar verschenen de resultaten van een groot toegankelijkheidsonderzoek in horeca en toerisme door ENAT, het European Network for Accessible Tourism. Toerisme is voor Nederland economisch gezien een belangrijke sector die ondanks de crisis steeds is blijven groeien en werk biedt aan meer dan een half miljoen mensen. Laten we vandaag de zakelijke en de maatschappelijke kant aan elkaar koppelen.’

Rolstoel in bagageruim

Marc de Hond geeft een speech

Dagvoorzitter Marc de Hond deelt in zijn vermakelijke inleiding ervaringen met de maatschappelijke kant, ofwel de uiteenlopende interpretaties van toegankelijk verblijf en vervoer. Op zijn vijfentwintigste kreeg hij een dwarslaesie waardoor hij afhankelijk werd van een rolstoel. ‘Mijn eerste weekendje weg na een lange periode van revalidatie dacht ik goed voorbereid te hebben, want het hotel had me telefonisch toegezegd dat ze een rolstoelkamer hadden. Bij aankomst bleek de enige aanpassing in de badkamer echter een handgreep bij het bad te zijn. De eerste vliegreis ging naar de Dominicaanse Republiek, en zoals bij elke vlucht moest mijn rolstoel in het bagageruim. Er was geen rolstoel aan boord; de luchtvaartmaatschappij vond dat ik maar een luier moest dragen.’

Naast fysieke aanpassingen is bejegening volgens De Hond een belangrijk aspect. ‘Goede toegankelijkheid gaat over gastvrijheid, dat je als ondernemer voorbereid bent, dat je weet hoe je mensen kunt helpen. 95 procent van de Nederlandse restaurants heeft geen mindervalidentoilet. Dat hoeft helemaal geen punt te zijn, als iedereen dan maar weet waar het dichtstbijzijnde rolstoeltoilet is. Dan ga ik gewoon even naar de overkant van de straat, dat is prima. We moeten van twee kanten naar tussenvormen toewerken.’

Geen klein bier

Mieke Broeders presenteert de belangrijkste cijfers van het ENAT-onderzoek. ‘Er wordt nog te vaak gedacht dat toegankelijkheid voor slechts een klein percentage van de mensen een item is. Maar zo’n veertig procent heeft er baat bij: naast mensen met een beperking zijn dat leveranciers, kleine mensen, grote  mensen, mensen met een kinderwagen. Toegankelijkheid is comfortabel voor iedereen. Inclusief moet dus gaan over design for all.’ Daarnaast is een goede ketenaanpak heel belangrijk, vanaf het moment van informatie zoeken, het boeken, het transport, de bejegening, de verblijfsaccommodatie tot de infrastructuur en de bezienswaardigheden in de regio. Dat kan alleen slagen als de private sector en de overheid goed samenwerken, en directieve regelgeving kan daarbij helpen, aldus Broeders. Er is een enorme groeipotentie, zowel voor bestaande ondernemingen als voor nieuwkomers op de markt. ‘Op Europees niveau heeft nu naar schatting slechts negen procent van de aanbieders in de toeristische sector een zeker level van toegankelijkheid.’ Broeders rekent diverse scenario’s voor, waarbij een minimale extra inzet op toegankelijkheid al leidt tot een vraagstijging van bijna een kwart en een grote inzet tot ruim veertig procent meer vraag. Die groei ligt deels voor het oprapen, weet Broeders. ‘Een van de belangrijkste belemmeringen zit in de bejegening, dus het personeel moet getraind worden, van de manager tot het poetspersoneel. Dat is nu nog een blinde vlek in de reguliere toeristische opleidingen. Een ander belangrijk punt is de informatievoorziening. Met http://pantou.org streven we op Europees niveau naar een eenduidig systeem voor diverse doelgroepen. Kijk daar maar eens op.’

Expertpanel

Tijd voor discussie. Marc de Hond legt stellingen voor aan een panel van experts, dat naast Mieke Broeders bestaat uit Amber Bindels, initiatiefnemer wijstaanop.nl.; Heleen Huisjes, directeur Visit Brabant; Wander Groot, director Park & Product Development Landal GreenParks en Bert Post, bedrijfsgroepmanager bij de Recron. Het panel is unaniem in het tegenspreken van de stelling dat toegankelijk toerisme geen overheidstaak is, want juist de overheid is verantwoordelijk voor zaken als infrastructuur, coördinatie en het stimuleren van de bewustwording. Broeders onderstreept haar argument van de directieve regelgeving uit haar presentatie met een voorbeeld uit Spanje: ‘Daar is overal een rolstoeltoilet. Hoe komt dat? Horecaondernemers krijgen alleen een vergunning als ze zo’n toilet hebben.’ De volgende stelling, dat aanpassingen lastig rendabel te maken zijn, wordt weerlegd met een aantal klinkende voorbeelden uit de praktijk. Zo zag Post de bezettingsgraad van bungalows die hij aanpaste enorm toenemen en wijst Huisjes op de opkomende driegeneraties markt. Groot benadrukt dat investeringen helemaal niet nodig zijn als je bij nieuwbouw design for all toepast. ‘Soms lijkt bij architecten de leefkuil echter belangrijker dan de leefbaarheid; ook daar is meer bewustwording nodig.’

Keurmerk of maatwerk?

Via de stelling dat het volgens belangenverenigingen nooit goed genoeg is, ontwikkelt de discussie zich tot een oproep voor meer eenduidigheid en samenwerking op minimaal landelijk niveau. Groot: ‘Er zijn zoveel verschillende checklists en keurmerken, we moeten stoppen met die versnippering.’ Huisjes: ‘Eén keurmerk of één label zou Visit Brabant inderdaad enorm kunnen helpen. Maar aan de andere kant: de doelgroep is zo divers, daar blijft een persoonlijke benadering en maatwerk nodig. Locals kunnen een belangrijke rol spelen in de informatieontsluiting.’ Ervaringsdeskundige Bindels wijst in dit verband op het landelijke platform 'Ongehinderd', voor en door mensen met een beperking, dat niet elk panellid blijkt te kennen. Waarmee ze dus tegelijk aantoont dat er op dit vlak inderdaad nog veel winst te boeken is.

Ambassadeurs

Henri Swinkels ontvangt trendboek van Ginette Veensma

Na de lunch ontvangt gedeputeerde Henri Swinkels van de provincie Noord-Brabant het eerste exemplaar van het Zet trendboek over toegankelijke vrijetijdsbesteding en wordt hij officieel benoemd tot ambassadeur Toegankelijkheid. ‘We moeten met z’n allen een cultuur creëren waarin beperkingen gewoon worden. Als ambassadeur zie ik het als mijn taak om dat te blijven agenderen.’

Acteurs van Tiuri uit Breda

De geweldige acteurs van theaterwerkplaats Tiuri uit Breda verzorgden een speciaal optreden over bejegening tijdens All Inclusive. Kijk voor meer informatie en voorstellingen op www.theatertiuri.nl

Als laatste onderdeel van het plenaire deel van de conferentie nemen Peter Werther van Hotel Mastbosch in Breda en Tweede Kamerlid Otwin van Dijk plaats op het podium, een ondernemer en een overheidsvertegenwoordiger. Kunnen zij elkaars golflengte vinden? Het lijkt er wel op, gezien het pragmatisme waarmee beiden het thema toegankelijkheid benaderen. Werther was het in eerste instantie oneens met de invoering van toeristenbelasting in Breda, maar toen het eenmaal zover was, zorgde hij ervoor dat de gemeente een deel van de opbrengsten in een fonds stopt waarmee ondernemers nieuwe doelgroepen kunnen aanboren, ofwel de toegankelijkheid kunnen verbeteren. Van Dijk, rolstoelafhankelijk, roept ondernemers op om de benodigde investeringen gewoon te doen, maar hij vindt tegelijkertijd dat het niet alleen van hen hoeft te komen: ‘Mensen met een beperking moeten zelf goed aangeven wat ze nodig hebben.’ Van Dijk voegde een dag eerder de daad al bij die woorden door in de Tweede Kamer een amendement in te dienen om een verandering in het denken over toegankelijkheid voor mensen met een handicap te bewerkstelligen: ‘Toegankelijkheid moet normaal worden, ontoegankelijkheid wordt de uitzondering.’

Met die afsluiting heeft het vandaag gepropageerde design for all een mooie vertaling in het Nederlands, en is de gevraagde verbinding van het maatschappelijke en het economische een feit.

Klik hier voor de verslagen van de vijf workshops die tijdens het middagdeel van de conferentie zijn gegeven.

Meer weten over toegankelijke vrijetijdsbesteding?

Lees All Inclusive, het tweede trendboek van Zet over toegankelijkheid. In deze editie zoomen we in op de recreatiebranche. Beeldbepalende spelers op dit terrein delen hun lessen en ervaringen met de lezer. Hoe slagen zij erin toegankelijkheid onder de aandacht te brengen en te behouden? En hoeveel moeite kost dit? Met bijdragen van onder andere: Otwin van Dijk, Peter Werther, Henri Swinkels, Mieke Broeders, Amber Bindels en Ivor Ambrose.