Blog van Nathalie Baas over de toenemende druk op mantelzorgers

vrouw ziek in bed

Het Sociaal Cultureel Planbureau concludeert in haar onderzoek (d.d. 24 maart jl.) over ziekteverzuim van werkende mantelzorgers dat werknemers met intensieve zorgtaken thuis zich vaker en langer ziek melden dan niet mantelzorgende werknemers.

“De Speld” als rubriek voor verzonnen nieuws altijd goed voor een prikkelende stelling, meldt 26 maart jl. dat de oplopende kosten van de verzorging van zieke mantelzorgers niet langer door de samenleving kunnen worden opgebracht. Sterker nog: zouden de mantelzorgconsumenten (de zorgvragers dus) niet moeten worden verplicht om deze taak op zich te nemen als de mantelzorger zelf hulp nodig heeft? Een grappige redenering, die aanzet tot nadenken...

Want wat als de mantelzorger omvalt? Hoe moet de zorg voor de patiënt thuis dan verder?

Mantelzorg staat flink in de schijnwerpers en daar ben ik erg blij om. Hoe meer publiciteit over dit thema, des te sneller bewustwording plaatsvindt over de gevolgen van overbelasting bij de mantelzorger en het taboe dat daar onlosmakelijk aan is verbonden.

Openheid en begrip

Het onderzoek van SCP bevestigt wat de mantelzorgdeskundigen onder ons al wisten: één op de acht werknemers combineert een betaalde baan met intensieve en langdurige zorg aan partner, ouder, kind of bekende. Met de huidige vergrijzing en terugtrekkende overheid zal dit aantal in de toekomst fors toenemen. Werkgever, ARBO en UWV zijn vaak niet op de hoogte van de oorzaak omdat zorgsituaties niet worden besproken op de werkvloer. Niet door de werknemer die vindt dat het een privéaangelegenheid is (per ziektebeeld overigens zeer verschillend!) of die bang is zijn baan te verliezen. Niet door de werkgever omdat hij simpelweg niet op de hoogte is maar er zelf ook niet naar zal vragen. Heel jammer en uiteindelijk kostbaar want openheid en begrip van beide kanten dragen juist bij aan lager ziekteverzuim en verhoging van loyaliteit

Ontspoorde Mantelzorg

Wel of geen baan; bij overbelasting ligt irritatie, spanning, somberheid en zelfs depressie al snel op de loer. En thuis kun je je helaas niet ziekmelden. Te vaak leidt overbelasting dan ook tot ontspoorde mantelzorg. Door onmacht, onkunde of onwetendheid overschrijdt de mantelzorger al snel de grens van ‘goede zorg’. Het slaat sluipenderwijs om in verwaarlozing of compassiemoeheid wat zich kan uiten in psychische, lichamelijke, financiële en/of seksuele verwaarlozing. Onafhankelijk van iemands leeftijd. Ambities als zelfredzaamheid en participatie zijn ver te zoeken.

Dus als de participatiemaatschappij van ons verwacht dat we langer van nut zijn; langer blijven werken en als burger actiever betrokken zijn en weer meer voor elkaar gaan zorgen, moeten we met ons allen zorgen voor de juiste randvoorwaarden. Om met de woorden van Maslow te spreken: een gevoel van (fysieke en psychische) veiligheid, zekerheid en structuur vormt de basis voor zelfredzaamheid en (sociale) participatie. 

Aan de keukentafel met de mantelzorger

Terug naar mantelzorg betekent dit dat overbelasting bij mantelzorgers moet worden voorkomen of teruggedrongen. Dat begint bij herkenning en erkenning van de zorgtaken en zwaarte. Zowel door de werkgever, overheid, huisarts als door de mantelzorger zelf. Maak mantelzorg bespreekbaar. De gemeente kan hierin alvast een belangrijke eerste stap zetten. Simpelweg door aan de keukentafel ook tijd te nemen voor de andere persoon aan tafel, de mantelzorger. Drink ook een kopje koffie met hem of haar, vraag hoe het gaat en op welke manier de zorg voor de naaste het beste volgehouden kan worden. Informeer welke ondersteuning nodig is zodat het gezin, het werk en het sociale leven zo min mogelijk onder de zorg leidt. Dan kom je ergens en mag de patiënt gewoon mantelzorgconsument zijn zonder daar iets voor terug te hoeven doen.   

Meer informatie: Bel of mail Nathalie Baas, 013 5441440 of nbaas@wijzijnzet.nl