Blog van Frank Kemper over de Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015.

Verkiezingen.

En weer zorgelijke geluiden over een lage opkomst en de kloof tussen burger en politiek. De afgelopen jaren probeerde de overheid van alles om die te dichten. Taken zijn overgeheveld naar gemeenten, dicht bij de burger. Die gemeente faciliteert weer de eigen initiatieven van burgers. Er zijn wijkwethouders en wijkbudgeten. Er is beleidsparticipatie op alle terreinen. De provincie moedigt leefbaarheidsinitiatieven aan met Doe budgeten en een regeling Leefbaarheid@Brabant.

En dan komen er verkiezingen, voor de provincie deze keer. En ook nog voor de waterschappen, waarvan niemand weet wat ze precies doen en waarin de kandidaten zich van elkaar onderscheiden.

Airmiles bij het stemmen 

Stemmen doen we graag, maar dan voor dingen die we snappen en leuk vinden. De beste singer-songwriter of Hollands Next Top Model. De politiek kunnen we niet leuker maken, maar wel gemakkelijker. Daarom kun je tegenwoordig stemmen van vroeg tot laat en waar je maar wilt. Stemmen via een App wordt ongetwijfeld binnenkort ook mogelijk. Straks krijg je er nog Airmiles bij.Helpt dat?

Politici zijn zakkenvullers

De kiezer toont nog altijd slechts een matige interesse in de publieke zaak. Nu was de overheid nooit populair. Reeds bij de invoering van de inkomstenbelasting werd Thorbecke met de dood bedreigd. Er waren altijd al bewegingen die niets op hadden met bleke compromissen van de democratie, van Domela Nieuwenhuis tot de Boerenpartij. De kloof is een blijvertje. Iedere politicus ligt onder de loep en dankzij het internet weet iedereen het beter. En dan zijn er nog de schandalen die de verongelijkte burger steeds opnieuw lijken te bevestigen in zijn gelijk. Het beeld is duidelijk: politici zijn zakkenvullers. Daar valt moeilijk tegenop te boksen.

De overheid verleidt

Maar heeft de overheid het ook niet aan zichzelf te danken? De burger laat zich niet meer als een onmondig kind de les lezen. Onze overheid probeert ons daarom met positieve prikkels en belastingmaatregelen te verleiden tot gewenst gedrag.  Maar wie het van verleiding moet hebben dwingt doorgaans geen respect af. Meer mogelijkheden om het stemmen nog gemakkelijker te maken, daar gaat eenzelfde signaal vanuit. Alsof de kiezer er geen moeite voor wil doen. Alsof het bestuur van het land, van de provincie niet de moeite waard is.

Is de kloof te dichten en hoe dan? Met staatkundige vernieuwingen als een gekozen burgemeester of een referendum? Of in een interactieve overheid, die het oor te luister legt bij de burger en diens verlanglijstje noteert? Allemaal oplossingen, die uitgaan van het verkleinen van de afstand tussen overheid en burger. Alsof er eigenlijk geen verschil zou moeten zijn. Een overheid die slechts wil verleiden, stimuleren en belonen neemt zichzelf niet serieus. Waarom zou de burger dat dan wel doen?

Algemeen belang

We kiezen wettelijke overheid om beslissingen te nemen die we zelf niet kunnen nemen. Omdat de belangen uiteen lopen, omdat het algemeen belang vraagt dat we nou eens niet onze eigen dingen najagen. Omdat die windmolens en die daklozenopvang toch bij iemand in de achtertuin moeten staan. Dat is geen vrijblijvende zaak. Dat vraagt om een inhoudelijk visie en bestuurders die knopen doorhakken en aan hun burgers uitleggen waarom. En om burgers die zich daarover willen uitspreken. Er mag iets van de burger worden gevraagd. En dat mag hem best moeite kosten, want het is de moeite waard.