Blog van Frank Kemper over anonimiteit en veiligheidsbeleving

safe place logo

Zondag loop ik hard in het bos. Ik kom nogal wat lopers tegen en dan groeten we elkaar. Ik vind dat prettig, het gevoel dat je iets deelt met wildvreemden. Alsof je elkaar welkom heet en het bos is opeens geen anonieme plek meer.

Als ik een winkel binnenloop word ik ook altijd nadrukkelijk begroet door de verkoopster. Dat vind ik niet prettig. Ze zijn daarop getraind, het schijnt te helpen tegen winkeldieven.
De boodschap is: je bent hier op mijn terrein en ik hou je in de gaten. Ik voel me dan juist niet welkom en zeker niet veilig.

Daling kleine criminaliteit

De kleine criminaliteit daalt al jaren en toch blijven mensen zich onveilig voelen. Dat kun je tegengaan met  bewakingscamera's. Het preventieve effect daarvan is van korte duur. Camera's leiden tot een soort veiligheid die onveilig aanvoelt: ze vertellen je juist dat je je op een gevaarlijke plek bevindt, waar je niks te zoeken hebt. 

Sociale veiligheid gaat over zien en gezien worden, daar ben ik van overtuigd. Maar kan dat niet op een prettiger manier? Dat er altijd wel iemand een oogje in het zeil houdt, op een vertrouwde plek waar je welkom bent.

Wereldwijde bestseller

Onlangs las ik De Cirkel, de bestseller van Dave Eggers. Het speelt in de nabije toekomst, als een razende populair bedrijf (een soort Google) met de nieuwste technologie en intensieve sociale netwerken werkt aan de oplossing van alle maatschappelijke problemen. Transparantie is de norm, dankzij de nieuwste tools deelt iedereen enthousiast permanent al zijn ervaringen. Iedereen weet zich daardoor altijd bekeken en sociaal onwenselijk gedrag komt niet meer voor. De hoofdpersoon gaat daar moeiteloos in mee, maar als lezer blijf je met een verontrust gevoel achter. Het is het beeld van een totalitaire conformistische wereld,  maar dan zonder een repressieve staat. We doen het zelf met onze mobieltjes. Een wereld waar je onophoudelijk bekeken en beoordeeld wordt, niet door een bewakingscamera, maar door de hele wereld. Hoe veilig voelt dat?

Verlaten binnensteden

Ik krijg vaak een unheimisch gevoel als ik 's avonds door de verlaten binnenstad loop. De winkels dicht, de rolluiken omlaag en alles hel verlicht. Tegenwoordig gebeurt me dat overdag ook steeds vaker, nu de ene na de andere winkel zijn deuren sluit. Door de crisis, door het internet: leegstand alom. Maar al die leegstand, daar kun je toch iets leuks mee?

Vermenging

We hebben woonwijken waar alleen nog gewoond wordt, bedrijventerreinen (camera's en leegstand) waar alleen gewerkt wordt en binnensteden waar alleen nog gewinkeld wordt (camera's en leegstand). En daartussen in staan de files. De Amerikaanse publiciste Jane Jacobs hield begin jaren 60 al een warm pleidooi voor leefbare steden. Het geheim: vermenging van functies. Dus niet alleen winkelen, ook bedrijvigheid, wonen, naar school, naar de bioscoop en voetballen in het park. Met oude en nieuwe gebouwen, spannende hoeken en pleinen met altijd levendigheid. Een plek waar jong en oud, vreemden en bekenden elkaar terloops ontmoeten. Met 'ogen op straat' op iedere moment van de dag. 

De meeste binnensteden zouden best leuk zijn in om te wonen en te werken. Met je laptopje op het plein, vergaderen in de kroeg en mensen in de buurt om "hoi" tegen te zeggen. Kijken we ook nog even of oma wel is opgestaan.
Nog een paar jaar crisis en het is nog betaalbaar ook.