"Ik kom overal dat podium wel op, desnoods met hulp van mijn publiek"

Marc de Hond is vanaf begin 2015 te zien in zijn nieuwe theaterprogramma ‘Scherven brengen geluk’.  Voorheen was hij actief als dj bij de radiozenders 3FM en Caz! en presenteerde hij op tv De Rekenkamer en Expedition Unlimited. In augustus 2008 verscheen zijn boek ‘Kracht’, waarin hij schrijft over zijn revalidatie en zijn ervaringen met toegankelijkheid na het oplopen van een dwarslaesie in 2002.

Andere Marc

Hij opent onverwacht: “Eigenlijk herken ik mezelf niet meer zo in dat boek. De Marc van nu staat heel anders in het leven. In de periode die ik beschrijf in mijn boek, worstelde ik nog met mijn handicap. Ik had een sterk geloof dat ik ooit nog zou lopen en het accepteren van mijn rolstoel betekende automatisch acceptatie van mijn status als rolstoelgebruiker. Daar was ik in die beginjaren nog niet aan toe. Ik verzette me tegen mijn handicap en zag overal drempels en belemmeringen om deel te kunnen nemen aan het maatschappelijk leven.”

Denken als een winnaar

Een echte omslag in zijn denken vond plaats toen hij lid werd van het Nederlands rolstoelbasketbalteam. Hij trainde met een hechte groep sporters die hun rolstoelvaardigheden tot in
de puntjes beheersten. Maar nog veel belangrijker: ze zagen alle toegankelijkheidsobstakels als uitdagingen en kansen. “Het werd voor ons een sport om toch overal binnen te komen. Rolstoelbasketbal bracht ons over de hele wereld. Denk maar niet dat buiten Nederland alle gebouwen wel aangepast zijn of dat er voorzieningen aanwezig waren voor rolstoelers. Behalve in Amerika dan”, zegt de Hond. “Daar wordt echt veel meer aandacht besteed aan toegankelijkheid dan hier. Daar is het bijna een normaal onderdeel van de maatschappij! Voor de rest moesten we wel inventief zijn, anders konden we gewoon nergens terecht. Ik leerde positief te kijken naar de wereld, denken als een winnaar en zien van kansen in plaats van valkuilen!”

Aanpassing vereist

Desondanks ziet De Hond diverse aspecten van toegankelijkheid die wat hem betreft beter kunnen. Natuurlijk moeten gebouwen zo veel mogelijk worden aangepast, zeker bij nieuwbouw of gebouwen die publiekelijk zijn gefinancierd. Bij de planvorming zou toetsing van de toegankelijkheid een verplicht onderdeel moeten zijn. Net zo belangrijk voor de toegankelijkheid is informatie, bijvoorbeeld over vindplaatsen van aangepaste toiletten. “Nergens kan je hierover concrete informatie vinden. Alles is versnipperd over duizendeneen websites. Dat maakt het wel lastig als je als rolstoelrijder opeens tijdens het winkelen of uitgaan naar het toilet moet. Voor veel mensen met een beperking is gebrekkige informatie over de toegankelijkheid van voorzieningen een reden om juist niet op stap te gaan of zich alleen te beperken tot plekken die ze kennen en waar goede voorzieningen zijn.” Dat houdt hun wereld onnodig beperkt.

Kwestie van instelling

Mobiliteit is voor mensen met een beperking een belangrijke voorwaarde om deel te nemen aan de maatschappij. Daarom worden incidenten met betrekking tot ontoegankelijkheid in het openbaar vervoer vaak breed uitgemeten in de media. Gevraagd naar zijn eigen ervaringen met mobiliteit en reizen geeft De Hond aan dat hij sterk gelooft in de individuele keuzevrijheid van voorzieningen. “Laat ik als eerste zeggen dat ik best een bevoorrechte positie heb. Ik beschouw mezelf niet als beperkt. Ik ben gewoon iemand met een handicap waar ik rekening mee moet houden. Verder geloof ik dat er niets is wat ik niet kan doen. Dat heeft ook invloed op hoe ik me wil verplaatsen en reizen. Gemeenten bieden vaak vervoersoplossingen voor mensen met een beperking. Deze oplossingen werken alleen niet altijd optimaal en er hangen vaak allerlei rigide regels omheen die het gebruik belemmeren.”

Recht op eigen keuzes

“Natuurlijk bieden gemeenten een vangnet voor mensen die het echt nodig hebben. Zelf heb ik gelukkig een aangepaste auto. Dat geeft mij zóveel bewegingsvrijheid. Ik kom echt overal. Wat ik moeilijk vind om te begrijpen, is dat mijn gemeente wel veel geld steekt in gehandicaptenvervoer, maar niet wil meebetalen aan kleine aanpassingen aan mijn auto. Dat zijn aanpassingen die mij echte mobiliteit bieden. De busjes gebruik ik toch niet. Mensen met een beperking zouden niet over één kam geschoren moeten worden. Iedereen is anders, kan andere dingen en heeft recht op het maken van eigen keuzes.”

Bereidwilligheid benutten

Voor het programma Expedition Unlimited reisde Marc de Hond in zijn rolstoel door Zuid-Afrika. “Opeens zie je hoe goed we het in Nederland eigenlijk hebben. Daar is gewoon niks. Als je daar in een rolstoel wil rondreizen heb je drie dingen nodig: een positieve mentaliteit, doorzettingsvermogen en veel inventiviteit. Zonder die eigenschappen kan je net zo goed thuisblijven. Uiteraard begrijp ik dat er ook mensen zijn die een ernstigere beperking hebben en daardoor minder bewegingsvrijheid kunnen ervaren dan ikzelf. Ik ben heel dankbaar dat ik zelfstandig op zoveel plekken kan komen. Ook plekken waar ik eigenlijk niet meer kan komen, weet ik vaak te bereiken door gebruik te maken van de bereidwilligheid van anderen. Ik ben er steeds beter in geworden om snel sterk uitziende mensen aan te spreken en ze uit te leggen hoe ze mij een trap op kunnen helpen”.

De uitdaging aangaan

De reis door Zuid-Afrika heeft een grote impact gehad. Hij heeft een nieuwe missie gevonden in zijn leven. Hij wil een voorbeeld zijn voor anderen, mensen informeren over het leven met een beperking en ze motiveren om het beste uit zichzelf te halen. “Ik wil dat ze over hun grenzen kijken en niet te snel opgeven met de gedachte ‘ik kan dat vast niet’. Gewoon een beetje risico nemen. Als ik volgend jaar met mijn theatervoorstelling het land door trek, ga ik ook echt niet vooraf verkennen of ze allemaal wel toegankelijk zijn. Die uitdaging ga ik ter plaatse wel aan. Ik kom overal dat podium wel op, desnoods met hulp uit de zaal. Kan ik meteen zeggen dat ik door mijn publiek op handen word gedragen.”

"Over je grenzen kijken en gewoon een beetje risico nemen"