"Uiteindelijk moet iedereen die wil sporten, ook kunnen sporten"

Tilburg, in 2014 al Nederlands ‘Sportgemeente van het jaar’, is uitgeroepen tot European City of Sport 2016. Dit is een award voor steden die zich verdienstelijk maken op het gebied van sport in relatie tot het versterken van de gemeenschap. Tilburg krijgt complimenten voor haar sportbeleid, sportcomplexen, sportprogramma’s en -activiteiten. Volgens de organisatie geeft de gemeente bovendien het goede voorbeeld door sport te gebruiken voor het bevorderen van gezondheid, integratie, scholing en respect. "Laat ik voorop stellen dat het niet alleen onze verdienste is", zegt Jack de Wilde, al jaren beleidsadviseur sport bij de gemeente Tilburg. "Dit is ook een mooie waardering voor alle verenigingen en vrijwilligers die zich dagelijks inzetten om mensen in Tilburg te laten meedoen."

Passie voor gehandicaptensport

Dat ‘iedereen laten meedoen’ is van oudsher een belangrijke drijfveer voor De Wilde. “Twintig jaar geleden had mijn buurman een zwemclubje voor gehandicapten. In het kader van de veiligheid moest daar ineens een professional bij betrokken worden. Badmeesters wilden niet op zaterdag komen werken en dus kwam mijn buurman bij mij. Zeg Jack, jij bent toch sportdocent, kun jij niet aanwezig zijn ‘om de veiligheid te waarborgen?’. Zo gezegd zo gedaan! Ik raakte geïnspireerd en ging samen met mijn buurman en later met stagiaires aan de slag om het nog leuker te maken: parcoursjes uitzetten, diploma’s uitreiken, meer doelgroepen erbij betrekken." Betrokken mensen zijn volgens De Wilde doorslaggevend voor het slagen van gehandicaptensport.

Versnippering voorkomen

Het succes van Tilburg komt bepaald niet uit de lucht vallen, legt De Wilde ons uit. "Twintig jaar geleden organiseerde stichting bejaardenwerk Tilburg (nu onderdeel van ContourdeTwern, red.) reeds allerlei activiteiten voor ouderen waaronder ook ‘meer bewegen voor ouderen’. In de jaren negentig kwam dit in een stroomversnelling terecht, waardoor het werk de stichting boven het hoofd groeide. Er werd voor gekozen om de activiteiten, het personeel én de budgetten over te hevelen naar de afdeling sport van de gemeente. Destijds een heel vooruitstrevende stap. Enkele jaren later zijn we samen met zorgaanbieders en de gemeenten in Midden-Brabant de gehandicaptensport meer gaan centraliseren om het aanbod te optimaliseren en schaalgrootte te creëren. Ook moest de regionale aanpak versplintering van het aanbod voorkomen. Wij hielden de regie."

"Er is ons alles aan gelegen dat de bemiddeling slaagt"

De tijd vooruit

“We zijn gestart met het opbouwen van een goed netwerk, omdat we het belangrijk vinden dat vrijwilligers geschoold worden in het omgaan met mensen met een beperking. Daarnaast hebben we clubs geholpen bij het werven van sporters met een beperking, zoveel mogelijk door aan te sluiten bij het aanbod dat er al is. En om te zorgen dat mensen met een beperking het aanbod in Midden-Brabant ook weten te vinden, hebben wij vijftien jaar geleden al de sportcoach bedacht. Deze gaat samen met een belangstellende sporter met een beperking op zoek naar een sport die bij hem of haar past. De sportcoach heeft zicht op het aanbod in de regio en brengt de sporter waar nodig soms letterlijk naar de vereniging. Er is ons alles aan gelegen dat de bemiddeling slaagt en mensen structureel blijven bewegen. De ervaring leert dat een mismatch de drempel om nóg eens te gaan zoeken enorm verhoogt. Als je het goed bekijkt”, lacht De Wilde “brengen wij het beleid van minister Schippers en gedeputeerde Swinkels al jaren in praktijk.”

Nieuwe dilemma's

Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn, aldus De Wilde. "Een aantal zorgaanbieders waar we in de regio mee samenwerken kan als gevolg van bezuinigingen geen budget meer vrijmaken voor sport en bewegen. Dat betekent dat de financiering voor de coördinerende rol volledig bij de deelnemende regiogemeenten komt te liggen. En waar moeten wij dat uit betalen? Als vanzelfsprekend wordt er naar de Wmo gekeken, die is in het leven geroepen om mensen te laten participeren. Maar ook daar staan we voor de keuze. Gaat ons geld naar dure hulpmiddelen en zorg of investeren we in preventie en voorkomen we daarmee hogere kosten in de toekomst? Voor die nieuwe redenatie zijn gemeenten blijkbaar nog niet klaar. Ook wij niet. We zijn ons ervan bewust, maar hebben de handen vol aan onze wettelijke taak, waar we al minder budget voor hebben dan voorheen. Wel vindt er in Tilburg inmiddels een bestuurlijke discussie plaats over hoe sport een onderdeel kan zijn van de Wmo, waardoor het geen apart domein meer is."

Onderscheidende software

Toch is Tilburg op het gebied van sport en bewegen zonder meer een vooruitstrevende gemeente, die denkt in mogelijkheden. "Dat is ook de reden dat we een bid hebben uitgebracht voor de European City of Sports Award. Die hebben we niet zozeer gekregen vanwege onze geweldige sportaccommodaties, maar om de manier waarop we sport inzetten om maatschappelijke participatie te bevorderen. We zijn vooral onderscheidend in de software: het uitgebreide regionale aanbod op het gebied van gehandicaptensport, onze sportcoaches, combinatiefunctionarissen en citytrainers, de samenwerking met het onderwijs, van basisonderwijs tot universiteit, en de 013-projecten voor Schoolplein 14 (zie interview met de Cruyff Foundation, red.). Te veel om op te noemen."

"Er zijn in Europa nog tien andere steden die dit jaar de titel mogen voeren, maar in Nederland zijn we de enige en dat dragen we graag uit. We staan open voor iedereen die op zoek is naar inspiratie of die een van onze aanpakken wil gebruiken. We denken graag mee, want uiteindelijk streven we allemaal hetzelfde doel na: iedereen in Nederland die wil sporten, moet ook kunnen sporten."