"Volwassenen regisseren te veel; zelf ontdekken is veel leuker"

Wat is er nu mooier dan een cadeau waar iedereen plezier aan kan beleven? Vijf jaar geleden, op haar zestigste verjaardag, gaf de NSGK (Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind) zo’n cadeau aan de samenleving: De Speeltuinbende. “Iedereen kan spelen, op zijn eigen niveau. De een maakt het mooiste zandkasteel en bij de ander lichten de ogen op als er leuke dingen worden aangeboden”, begint ‘bendeleider’ Ilse van der Put haar verhaal over het belang van samen (kunnen) spelen. Zij wil kinderen met een beperking sowieso stimuleren om meer buiten te spelen, omdat het plezier oplevert. Door dat samen te doen met kinderen zonder beperking, leren ze ook nog eens spelenderwijs beter om te gaan met elkaar. Een belangrijke bron van werkelijke inclusie.

Testen op de vijf K's

De Speeltuinbende is een testteam van kinderen met en zonder beperking. Zij testen speeltuinen om te zorgen dat deze toegankelijk en bespeelbaar kunnen worden gemaakt. Zodat kinderen –met en zonder beperking– samen kunnen spelen. De afgelopen vijf jaar heeft het testteam circa vijftig speeltuinen getest op samen spelen. De kinderen geven aan of de speeltuin voldoet aan de vijf K’s:
- Kan iedereen er komen?
- Kan iedereen zichzelf zijn?
- Kan iedereen zijn weg vinden?
- Kan iedereen meespelen?
- Kan iedereen naar de WC?

Na het bezoek van de Speeltuinbende gaat de beheerder aan de slag om zijn speeltuin toegankelijk te maken.

Als alles in orde is, komt het testteam nog een keer langs en wordt gekeken of de speeltuin een echte samenspeelplek is waar alle kinderen samen kunnen spelen.

Mentale drempels

Inmiddels zijn vijfentwintig speeltuinen in Nederland voorbeeldspeeltuinen geworden. Deze Ambassadeurs Samen Spelen benaderen ouders actief en inspireren andere speeltuinen om ook een samenspeeltuin te worden. Toch is het niet altijd eenvoudig om ouders van kinderen met een beperking te overtuigen. Ze geloven vaak niet dat hun kind ook in de speeltuin kan spelen, is de ervaring van Van der Put. “De wereld van kinderen met een beperking is nog te veel gericht op zorg en te weinig op empowerment. Er wordt te veel geredeneerd vanuit de beperking en niet gekeken naar de mogelijkheden.” Kinderen met een beperking krijgen weinig prikkels om buiten te spelen.
Ze denken zelf ook vaak dat een samenspeeltuin niet voor hen is, dat ze alleen op het speelplein van de mytylschool kunnen spelen. “Als je iets niet kent, dan mis je het niet. Daarom wil de Speeltuinbende kinderen met een beperking hongerig maken naar samen spelen. En laten zien dat het wél kan.” Van der Put vergelijkt het met de iPhone: “Toen die er nog niet was, miste niemand hem. Als Speeltuinbende willen wij de iPhone van de samenleving zijn.”

Kind in speeltuin

Van nature nieuwsgierig

“Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en gaan op onderzoek uit”, weet Van der Put. “Ze onderzoeken hun grenzen en hun mogelijkheden. Daarin zijn alle kinderen gelijk. Volwassenen willen veel te veel regisseren. Een plattegrond van een speeltuin met daarop de aangepaste toestellen gemarkeerd is leuk bedacht, maar werkt beperkend. Zorg ervoor dat alle speeltoestellen bereikbaar zijn -dus niet midden in de zandbak staan- en laat kinderen zelf ontdekken en experimenteren of en hoe zij hiermee kunnen spelen.” Dat loslaten moet je leren, illustreert Van der Put met een eigen ervaring: “Een paar jaar geleden opende er een samenspeeltuin met prachtige geleidelijnen naar alle speeltoestellen. Twee blinde meisjes van een jaar of twaalf kwamen bij de opening de speeltuin uittesten. Vol enthousiasme renden ze de speeltuin in en belandden gierend van de lach in de struiken. Toen ik hen wees op de geleidelijnen, riepen ze uit: ‘Dat weten we wel, maar op deze manier ontdekken is veel leuker!’.”

Samenspeeltuin

Een toegankelijke speeltuin, of liever gezegd een samenspeeltuin, kenmerkt zich niet door aangepaste toestellen voor specifieke doelgroepen. Een samenspeeltuin bevat vooral speeltoestellen die het samen spelen bevorderen, zoals bijvoorbeeld de praatpaal, de wip en de waterpomp. En als je dan ook nog een bankje naast de praatpaal neerzet, kan oma ook makkelijk meespelen.

Zijn er dan helemaal geen aangepaste speeltoestellen?

“Die zijn er wel”, zegt Van der Put, “maar ze mogen door iedereen gebruikt worden. En daardoor vallen ze als zodanig niet op.”

Kinderen zien geen verschillen

Een dag op pad met de Speeltuinbende levert iedere keer weer prachtige en ontroerende verhalen op. Van der Put vertelt over kinderen met een beperking die zich afvragen waarom ze bij een attractie die via een hellingbaan bereikbaar is ineens in de rij moeten wachten. Over een meisje van zes dat na een middag samen spelen zo assertief geworden is, dat ze haar verontwaardiging uit over dat ene klimrek waar ze niet op kon. “Dat had niets te maken met haar fysieke beperking of de bereikbaarheid van het toestel, maar met de leefdtijdsbeperking van het toestel.” En over het jongetje zonder beperking dat na een dag spelen met een jongetje met een ernstige visuele beperking tegen zijn moeder zegt: “Nee, er waren geen kinderen met een handicap”. Kinderen zien geen verschillen en afwijkingen. Die gaan ze pas zien als je hen er op wijst.

Bendelid worden

Samen (kunnen) spelen is voor alle kinderen van belang. Daarom zijn al 350 kinderen met en zonder beperking lid van de Speeltuinbende. Samen met hun ouders, want die gaan mee als begeleiders. Ook meedoen in het testteam? Aanmelden kan via http://www.speeltuinbende.nl/.

Brabantse samenspeeltuinen:

Speeltuin Philipsdorp in Eindhoven

Speeltuin ’t Kwekkeltje in Rosmalen

Speeltuin Elckerlyc in Oss