Het Sociaal Cultureel Plan Bureau schat het aantal mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking in Nederland op 2,3 miljoen (cijfers 2011, zie hoofdstuk 1). Dit komt neer op ongeveer 13,5% van onze bevolking.

Naast deze kerndoelgroep profiteren ook anderen direct van toegankelijkheidsmaatregelen. Als we de 55-plussers, ouders met kinderen en mensen met een tijdelijke beperking meetellen, is deze groep nog vele malen groter. Kortom: een markt van meer dan 2,3 miljoen potentiële klanten. Daar begint dit verhaal over het economisch rendement van toegankelijkheidsaanpassingen.

Toeristen met een beperking een interessante doelgroep

Het al eerder aangehaalde Europees onderzoek naar toegankelijk toerisme toont overduidelijk aan dat toeristen met een beperking een financieel interessante doelgroep vormen voor ondernemers. Deze klanten blijven gemiddeld een tot twee dagen langer overnachten dan toeristen zonder een beperking. Bovendien geven ze meer uit tijdens hun verblijf, reizen ze zelden alleen en willen ze graag ontzorgd worden met arrangementen.

De brede doelgroep die gebruik maakt van toegankelijke voorzieningen kan goed zijn voor een forse omzetstijging van toeristische ondernemingen. Stap één is het onderkennen van dit economisch potentieel. Daarnaast blijkt het aan te bevelen om in ketens te denken. Samen kunnen ondernemers een aantrekkelijker aanbod creëren, waarbij iedereen profiteert van de toegenomen bestedingen. Van verblijf en vervoer, tot horeca, vermaak en retail.

Gastvrijheid loont

Ook vanuit reclameperspectief blijken toeristen met een beperking een uiterst belangrijke doelgroep. Zij nemen elkaars reviews heel serieus. Eén negatieve ervaring kost een ondernemer al snel vijf potentiële klanten. Omgekeerd werkt het hetzelfde. Waar een ondernemer mensen met een beperking positief bejegent, delen ze dat even graag. Ook zo’n positieve review nemen mensen serieus en zal voor potentiële bezoekers doorslaggevend zijn om bij deze ondernemer op bezoek te gaan. Op dit gebied is nog veel en makkelijk winst te behalen: 20 tot 40% van alle toeristen met een beperking is ontevreden over de bejegening en communicatie met ondernemers in de toeristische sector.

Een gat in de markt

Het is geen wensdenken; de omzet ligt voor het oprapen, zo blijkt uit recente cijfers (zie kader). De vraag naar toegankelijke voorzieningen ligt 28% hoger dan het huidige aanbod. Een gat in de markt. Als het gaat om toegankelijk toerisme staat Nederland binnen de Europese context ergens in de lage middenmoot. We lopen op alle fronten achter op de koplopers. Als we uit gaan van de wet op de remmende voorsprong, is dat tegelijk een enorme kans. We kunnen ons voordeel doen met de best practices uit Europa om een forse inhaalslag te maken op het gebied van toegankelijk toerisme.

Geen liefdadigheid

Bij Europese koplopers zoals Groot-
Brittannië, Spanje, Vlaanderen en Italië is het al een vanzelfsprekendheid dat mensen met een beperking gewoon mee doen aan het maatschappelijk verkeer. Dus ook aan toerisme.
In Nederland is het eerder een uitzondering dan regel. Het feit dat vaak ‘speciale maatregelen’ genomen moeten worden om mensen te laten participeren zegt al genoeg. Ook is bij veel Nederlandse ondernemers het besef nog niet geland dat klanten met een beperking een substantiële bijdrage kunnen leveren aan hun omzet.

Gelukkig probeert een organisatie als Koninklijke Horeca Nederland haar leden mee te nemen in dat denken.

En natuurlijk zijn er al ondernemers die met toegankelijkheid aan de slag zijn. Zeker ook in Brabant. De voorbeelden in dit hoofdstuk laten zien wat aanpassingen op het gebied van toegankelijkheid concreet kunnen opleveren. Met behulp van OmZetXL, een speciale methodiek die Zet samen met Tilburg University hiervoor heeft ontwikkeld, kunnen we zelfs vooraf berekenen wat een aanpassing gaat kosten, hoeveel meer omzet dit zou kunnen opleveren en hoe snel de investering zich terugverdient.

Investeren in toegankelijkheid is geen liefdadigheid. Het is gewoon een gezond economisch principe.

 

Toegankelijk toerisme in Europees perspectief

Twee dames op bankje in galerij

Cirkel diagram

Cirkel diagram

55 miljoen toeristen met een beperking

390 miljoen overnachtingen

4,2 miljoen banen

Totale markt € 351 miljard

Netto toegevoegde waarde € 195 miljard

De behoefte aan aangepaste voorzieningen wordt geschat op 37% van het totaal aantal boekingen. Het beschikbare aanbod van aangepaste voorzieningen dekt echter slechts 9% van het totaal aantal boekingen. Tekort: 28%. Drie miljoen bedrijven zijn momenteel onvoldoende voorbereid op de vraag naar toegankelijke recreatie. De verwachting voor 2020: 4,2 miljoen.

Nederland en de andere EU-staten

Aantal geregistreerde aanbieders van toegankelijke diensten per land, naar rato van inwonertal: Nederland 10e van de 28 EU-lidstaten (vergelijkbaar met Kroatië en Slovenië, maar minder dan Ierland).
Niveau toegankelijke dienstverlening: Nederland scoort in de categorie ‘laatkomers’. Dat wil zeggen: verbeteringen op deelgebieden vanuit publieke sector, maar nog geen betrokkenheid vanuit de markt.


Bron: Mapping and Performance Check of the Supply of Accessible Tourism Services (ENAT, april 2015).