Deze keer wil ik graag een eyeopener met je delen. Voor een gemeente in Brabant hebben we een aantal sessies ontwikkeld waarin we ingaan op de verschillende werkwijzen en persoonlijke aanpakken. Het betrof ambtenaren van een team Maatschappelijke Ontwikkeling die bij het uitvoeren van beleid zowel een top-down als bottom-up aanpak toepasten.

Stroomschema

Als tool zetten we het ‘stroomschema’ in. Je kent het wel van de belastingformulieren: als ‘Ja‘ het antwoord is, is dit de volgende stap, bij ‘Nee’ kom je hier uit. Met pijlen, groene vinkjes en rode kruizen leggen mensen op de grond uit aan collega’s hoe ze bepaalde projecten aanpakken, en welke processen ze doorlopen: waar liggen de beslismomenten, en waar lopen dingen spaak?

Stroomschema op tafel

De oorspronkelijke vraag was gericht op het ontwikkelen van één gezamenlijke werkwijze. Door het bespreken van de verschillende werkwijzen, kwam echter de diversiteit van capaciteiten duidelijk naar voren. Interessant! Daarmee kwam ook het inzicht: door beter op de hoogte te zijn van elkaars manier van aanpak, kan je in bepaalde processen en projecten eerder de hulp inroepen van elkaar.

Vervolgvraag

De vervolgvraag werd dan ook: hoe kunnen we proeven van de verschillende werkwijzen zoals top-down en bottom-up, waardoor je beter kan inschatten welke aanpak wanneer gewenst is. Met als tweede vraag: hoe creëer je deze beweging?

Voor mij als social designer die heilig in participatie gelooft, bracht dit traject ook een belangrijke eye-opener: soms is een top-down aanpak nodig om verandering te forceren. Er was bijvoorbeeld een project waarbij jongeren worden aangespoord in beweging te komen. Dit is in een bottom-up aanpak zeer succesvol gerealiseerd met scholen, sportverenigingen etc. Een belangrijk middel daarbij waren de watertonnetjes waar je gratis water kon tappen.

De betrokken ambtenaar is een kei in bottom-up benadering, maar zag juist hier de noodzaak voor een andere aanpak. De sportkantines waar hij komt, krijgt hij niet mee om hun aanbod gezonder te maken dan de friet, kroketten en bitterballen die er nu worden verkocht. Door hier een top-down aanpak te nemen en de gewenste verandering af te dwingen in relatie tot de te verstrekken subsidie kan je wel verandering teweegbrengen.

Les

Mijn les van de dag: niet doorslaan in bottom-up denken, maar ook nagaan aan welke knoppen je als gemeente kunt draaien door juist gebruik te maken van de top-down benadering op bepaalde momenten in je proces.

Cindy van den Bremen
programmamanager Social Design bij ZET

Cindy van den Bremen